Η αγκυλοποιητική σπονδυλίτιδα αποτελεί μια χρόνια, φλεγμονώδη και αυτοάνοση νόσο που προσβάλλει κυρίως τη σπονδυλική στήλη και τις αρθρώσεις της λεκάνης. Η ιδιαιτερότητά της έγκειται στο ότι ξεκινά ύπουλα, συχνά σε νεαρή ηλικία, και εξελίσσεται προοδευτικά. Τα συμπτώματα της αγκυλοποιητικής σπονδυλίτιδας είναι ο πόνος μέσης και πλάτης, η δυσκαμψία και, σε προχωρημένα στάδια, η μόνιμη αγκύλωση της σπονδυλικής στήλης.

Τι είναι η αγκυλοποιητική σπονδυλίτιδα και γιατί εμφανίζεται

Η αγκυλοποιητική σπονδυλίτιδα ανήκει στην οικογένεια των σπονδυλαρθρίτιδων, δηλαδή νοσημάτων που χαρακτηρίζονται από φλεγμονή της σπονδυλικής στήλης, των ιερολαγονίων αρθρώσεων και των σημείων όπου οι τένοντες και οι σύνδεσμοι προσφύονται στα οστά. Η πάθηση χαρακτηρίζεται από έντονο κληρονομικό υπόβαθρο, αφού έχει ανιχνευθεί πως το γονίδιο HLA-B27 ευθύνεται σε αρκετές περιπτώσεις για την εκδήλωσή της. Παρ’ όλα αυτά, η παρουσία του γονιδίου δεν σημαίνει απαραίτητα ότι κάποιος θα νοσήσει. Περιβαλλοντικοί παράγοντες, λοιμώξεις, το κάπνισμα και το χρόνιο στρες φαίνεται να παίζουν επίσης ρόλο στην ενεργοποίηση της νόσου.

Η συχνότητα της αγκυλοποιητικής σπονδυλίτιδας υπολογίζεται περίπου στο 0,2% του γενικού πληθυσμού, με σαφή υπεροχή στους άνδρες ηλικίας 20–40 ετών. Όταν υπάρχει συγγενής πρώτου βαθμού με τη νόσο, ο κίνδυνος αυξάνεται σημαντικά, γεγονός που καθιστά την έγκαιρη επαγρύπνηση ιδιαίτερα σημαντική.

Πώς εξελίσσεται η νόσος στη σπονδυλική στήλη

Η φλεγμονώδης διαδικασία ξεκινά συνήθως από τις ιερολαγόνιες αρθρώσεις, δηλαδή τα σημεία ένωσης της σπονδυλικής στήλης με τη λεκάνη. Εκεί εμφανίζεται ο χαρακτηριστικός ιερολαγόνιες αρθρώσεις πόνος, ο οποίος συχνά αντανακλά στους γλουτούς και συγχέεται με απλή οσφυαλγία. Με την πάροδο του χρόνου, η φλεγμονή επεκτείνεται προς τα πάνω, επηρεάζοντας σταδιακά όλη τη σπονδυλική στήλη. Ο οργανισμός, προσπαθώντας να «επουλώσει» τη φλεγμονή, δημιουργεί νέο οστό, οδηγώντας σε οστεοποίηση των συνδέσμων και τελικά σε αγκύλωση. Στα τελικά στάδια, η σπονδυλική στήλη μπορεί να αποκτήσει την χαρακτηριστική εικόνα «μπαμπού».

Συμπτώματα αγκυλοποιητικής σπονδυλίτιδας: τι πρέπει να γνωρίζετε

Τα συμπτώματα αγκυλοποιητικής σπονδυλίτιδας διαφέρουν από άτομο σε άτομο, ωστόσο υπάρχουν ορισμένα χαρακτηριστικά που βοηθούν στη διάκριση της νόσου από άλλες παθήσεις της μέσης.

Ο χρόνιος πόνος μέσης και πλάτης είναι συνήθως το πρώτο σύμπτωμα. Δεν πρόκειται για έναν απλό μηχανικό πόνο, αλλά για φλεγμονώδη οσφυαλγία που διαρκεί πάνω από τρεις μήνες, επιδεινώνεται τη νύχτα και συνοδεύεται από έντονη πρωινή δυσκαμψία. Η δυσκαμψία αυτή διαρκεί συχνά πάνω από μισή ώρα και βελτιώνεται με την κίνηση και τη φυσική δραστηριότητα, σε αντίθεση με την οστεοαρθρίτιδα, όπου ο πόνος αυξάνεται με τη φόρτιση.

Συχνά συνυπάρχει πόνος στους γλουτούς, στα ισχία και στους ώμους, ενώ περίπου το ένα τρίτο των ασθενών εμφανίζει φλεγμονώδη αρθρίτιδα στα γόνατα ή στις ποδοκνημικές αρθρώσεις. Ιδιαίτερη σημασία έχουν και οι ενθεσίτιδες, δηλαδή οι φλεγμονές στα σημεία πρόσφυσης των τενόντων, με πιο συχνή την προσβολή του Αχιλλείου τένοντα και της πελματιαίας απονεύρωσης.

Ένα σύμπτωμα που συχνά υποτιμάται είναι η κούραση. Η χρόνια φλεγμονή καταπονεί τον οργανισμό, οδηγώντας σε αίσθημα εξάντλησης, μειωμένη αντοχή και δυσκολία στην καθημερινότητα, ακόμη και όταν ο πόνος δεν είναι έντονος.

Εξωαρθρικές εκδηλώσεις της νόσου

Η αγκυλοποιητική σπονδυλίτιδα δεν αφορά μόνο τη σπονδυλική στήλη. Η πιο συχνή εξωαρθρική εκδήλωση είναι η πρόσθια ραγοειδίτιδα, μια φλεγμονή του ματιού που εμφανίζεται αιφνίδια με πόνο, ερυθρότητα και φωτοφοβία. Μπορεί να προηγηθεί ακόμη και των μυοσκελετικών συμπτωμάτων και απαιτεί άμεση οφθαλμολογική εκτίμηση.

Σε ορισμένες περιπτώσεις παρατηρείται εμφάνιση καρδιακών συμπτωμάτων, πνευμονική ίνωση, νεφρικές επιπλοκές ή οστεοπόρωση, η οποία αυξάνει τον κίνδυνο αυτόματων καταγμάτων της σπονδυλικής στήλης. Αυτές οι εκδηλώσεις καθιστούν σαφές ότι πρόκειται για συστηματική νόσο και όχι για έναν απλό πόνο στη μέση.

Πότε πρέπει να ανησυχήσετε και να απευθυνθείτε σε ειδικό

Η έγκαιρη διάγνωση παίζει καθοριστικό ρόλο στην πρόγνωση. Θα πρέπει να αναζητήσετε ιατρική αξιολόγηση όταν ο πόνος στη μέση επιμένει πάνω από τρεις μήνες, συνοδεύεται από πρωινή δυσκαμψία, σας ξυπνά τη νύχτα ή βελτιώνεται με την κίνηση και όχι με την ανάπαυση. Η παρουσία πόνου στις ιερολαγόνιες αρθρώσεις, ανεξήγητης κόπωσης ή επεισοδίων ραγοειδίτιδας ενισχύει περαιτέρω την υποψία ύπαρξης της νόσου.

Πώς τίθεται η διάγνωση

Η διάγνωση βασίζεται στον συνδυασμό κλινικής εικόνας, απεικονιστικών και εργαστηριακών εξετάσεων. Η ακτινογραφία λεκάνης με έμφαση στις ιερολαγόνιες αρθρώσεις αποτελεί το βασικό διαγνωστικό εργαλείο, ενώ η μαγνητική τομογραφία μπορεί να αποκαλύψει πρώιμες φλεγμονώδεις αλλοιώσεις πριν αυτές φανούν στην ακτινογραφία. Οι αιματολογικοί δείκτες φλεγμονής και ο έλεγχος ύπαρξης του γονιδίου HLA-B27 συμπληρώνουν τη διερεύνηση, χωρίς όμως να αποτελούν από μόνοι τους απόλυτα διαγνωστικά κριτήρια.

Θεραπευτική αντιμετώπιση και ποιότητα ζωής

Η αγκυλοποιητική σπονδυλίτιδα είναι χρόνια νόσος, ωστόσο η σύγχρονη ιατρική διαθέτει πλέον αποτελεσματικά μέσα ελέγχου της. Η βάση της θεραπείας περιλαμβάνει αντιφλεγμονώδη φάρμακα και συστηματική άσκηση, η οποία διατηρεί την κινητικότητα της σπονδυλικής στήλης και μειώνει την πρωινή δυσκαμψία. Σε περιπτώσεις ανεπαρκούς ανταπόκρισης, χορηγούνται βιολογικοί παράγοντες που στοχεύουν συγκεκριμένους μηχανισμούς της φλεγμονής, βελτιώνοντας θεαματικά τον πόνο, την κούραση και τη λειτουργικότητα.

Η χειρουργική αντιμετώπιση, όπως η σπονδυλοδεσία, αφορά επιλεγμένες και προχωρημένες περιπτώσεις, όταν υπάρχουν σοβαρές παραμορφώσεις ή νευρολογικές επιπλοκές.

Συμπερασματικά, η αγκυλοποιητική σπονδυλίτιδα είναι μια σύνθετη, συστηματική νόσος που ξεκινά συχνά με ήπια συμπτώματα αλλά μπορεί να επηρεάσει ουσιαστικά την ποιότητα ζωής. Είναι σημαντικό συνεπώς να αναγνωριστούν έγκαιρα τα συμπτώματα της αγκυλοποιητικής σπονδυλίτιδας, όπως ο φλεγμονώδης πόνος μέσης και πλάτης, η πρωινή δυσκαμψία, ο πόνος στις ιερολαγόνιες αρθρώσεις και η επίμονη κούραση. Η κατανόηση της προέλευσης της συμπτωματολογίας είναι το πρώτο βήμα για έγκαιρη διάγνωση και σωστή αντιμετώπιση. Εάν τέτοιου συμπτώματα επιμένουν, ο Χειρουργός Σπονδυλικής Στήλης Δρ. Κωνσταντίνος Σταραντζής μπορεί να βοηθήσει.Με την κατάλληλη ιατρική παρακολούθηση και ενεργό συμμετοχή του ασθενούς, είναι απολύτως εφικτή η διατήρηση μιας λειτουργικής και ποιοτικής καθημερινότητας.