Εκφυλιστική Νόσος Δίσκου
Εκφυλιστική Νόσος Μεσοσπονδύλιου Δίσκου
Τι είναι
Η εκφυλιστική νόσος μεσοσπονδύλιου δίσκου είναι μία πάθηση της σπονδυλικής στήλης που ξεκινά από τον μεσοσπονδύλιο δίσκο και, σε τελικό στάδιο, προσβάλει όλες τις ανατομικές δομές της Σπονδυλικής Στήλης όπως τις ζυγοαποφυσιακές αρθρώσεις, τους συνδέσμους και τα νευρικά στοιχεία. Η σταδιακή απώλεια της φυσιολογικής δομής και λειτουργίας του δίσκου οδηγεί σε μείωση του ύψους του μεσοσπονδύλιου διαστήματος, διαταραχή της ισορροπίας και εμφάνιση αστάθειας στο συγκεκριμένο επίπεδο.Ο δίσκος δηλαδή φθείρεται και προκαλείται αστάθεια που έχει ως αποτέλεσμα την ανάπτυξη σπονδυλοαρθρίτιδας και σπονδυλικής στένωσης .
Χαρακτηριστικά ευρήματα της εκφυλιστικής νόσου είναι:
- H υπερτροφία των αρθρικών αποφύσεων
- H προεξοχή του δίσκου, κάνοντάς τον να δυσλειτουργεί και να είναι πολύ ασταθής. Η κατάσταση αυτή συνηγορεί επίσης και στην εμφάνιση δισκοκήλης και κατ’ επέκταση στην δημιουργία οστεόφυτων και δυσκαμψίας
- Η πάχυνση των συνδέσμων
- Η αφυδάτωση και η απώλεια ελαστικότητας του μεσοσπονδύλιου δίσκου
Η πάθηση εξελίσσεται σχετικά αργά και όσο περνάει ο χρόνος τόσο χειροτερεύει. Με την πάροδο του χρόνου, στο πλαίσιο της φυσιολογικής διαδικασίας γήρανσης της σπονδυλικής στήλης, οι μεσοσπονδύλιοι δίσκοι χάνουν την ελαστικότητά τους αλλά και την ικανότητα να απορροφούν τους κραδασμούς. Επίσης αφυδατώνονται και μειώνονται σε ύψος.
Σε ορισμένα άτομα η εκφυλιστική διαδικασία μπορεί να εμφανιστεί νωρίτερα ή να εξελιχθεί ταχύτερα. Με τη χρόνια πίεση ή προηγούμενους τραυματισμούς και παράλληλα αν υπάρχει δυσμενής κληρονομικότητα τότε μπορεί να επέλθει η καταπόνησή τους πολύ νωρίτερα απ’ ότι συνήθως. Έτσι ξεκινάει η οστεοαρθρίτιδα με την διόγκωση των υπερτροφικών συνδέσμων που πιέζουν τα νευρικά στοιχεία.
Εκφυλιστική Νόσος Δίσκου
Αιτίες
Η ανάπτυξή εκφυλιστικής νόσου δίσκου σχετίζεται με το συνδυασμό μηχανικών, βιολογικών και γενετικών παραγόντων, οι οποίοι επηρεάζουν τη φυσιολογική λειτουργία της σπονδυλικής στήλης. Οι σημαντικότερες αιτίες της πάθησης είναι η βαριά εργασία και οι έντονες αθλητικές δραστηριότητες, οι οποίες προκαλούν επαναλαμβανόμενη μηχανική πίεση και αλλοιώσεις στην σύνθεση του πυρήνα του δίσκου. Οι συνεχείς φορτίσεις του άξονα, οι απότομες κινήσεις κάμψης και στροφής του κορμού και η άρση μεγάλου βάρους μπορούν να επιταχύνουν τη διαδικασία της εκφύλισης, κυρίωςσε άτομα με προδιάθεση.
Η ηλικία αποτελεί, επίσης, έναν από τους σημαντικότερους φυσιολογικούς παράγοντες που σχετίζονται με την εκφύλιση των μεσοσπονδύλιων δίσκων. Με την πάροδο του χρόνου, οι δίσκοι αφυδατώνονται, μειώνεται το ύψος τους και μεταβάλλονται οι μηχανικές τους ιδιότητες.
Σημαντικό ρόλο στην εμφάνιση της πάθησης διαδραματίζει και η κληρονομική προδιάθεση. Γενετικοί παράγοντες μπορούν να επηρεάσουν την ποιότητα του κολλαγόνου και τη δυνατότητα αναγέννησης των ιστών του μεσοσπονδύλιου δίσκου αυξάνοντας κατά συνέπεια την πιθανότητα πρώιμης εκφύλισης.
Επιπλέον παράγοντες που μπορούν να συμβάλλουν στην ανάπτυξη και την επιδείνωση της εκφυλιστικής νόσου δίσκου περιλαμβάνουν:
- Βαριά σωματική εργασία, με συνεχή και χρόνια άρση βάρους, παρατεταμένη ορθοστασία και επαναλαμβανόμενες κινήσεις της μέσης
- Έντονη αθλητική δραστηριότητα, ειδικά σε αθλήματα με υψηλές φορτίσεις, κραδασμούς και πολύ συχνές στροφικές κινήσεις της σπονδυλικής στήλης
- Καθιστική ζωή, η οποία συνδέεται με μειωμένη μυϊκή υποστήριξη της σπονδυλικής στήλης και επιβάρυνση της οσφυϊκής μοίρας
- Αυξημένο σωματικό βάρος, το οποίο αυξάνει τις πιέσεις που δέχονται καθημερινά οι μεσοσπονδύλιοι δίσκοι
- Κάπνισμα, το οποίο επηρεάζει την αιμάτωση των δίσκων και μειώνει την ικανότητα αποκατάστασης των ιστών
- Προηγούμενοι τραυματισμοί της σπονδυλικής στήλης, οι οποίοι μπορεί να προκαλέσουν πρόωρο εκφυλισμό
Η εκφυλιστική νόσος του δίσκου μπορεί να εμφανιστεί τόσο στην αυχενική μοίρα όσο και στην οσφυϊκή μοίρα με διαφορετική κλινική εικόνα ανάλογα με το επίπεδο στο οποίο έχει εμφανιστεί. Η εκφύλιση στην αυχενική μοίρα προκαλεί αυχενικό πόνο, δυσκαμψία και πίεση των νευρικών ριζών προς το άνω άκρο, ενώ στην οσφυϊκή μοίρα συνδέεται με συμπτώματα οσφυαλγίας και ισχιαλγίας.
Καθώς η εκφυλιστική διαδικασία εξελίσσεται οι γύρω αρθρώσεις και οι σύνδεσμοι επιβαρύνονται περισσότερο οδηγώντας σε σπονδυλοαρθρίτιδα, υπερτροφία των αρθρικών αποφύσεων, πάχυνση των συνδέσμων και δημιουργία οστεόφυτων.
Εκφυλιστική Νόσος Δίσκου
Συμπτωματολογία
Τα πλέον συνηθισμένα συμπτώματα της πάθησης είναι:
1.
οσφυαλγία
Ο πόνος στη μέση, δηλαδή η οσφυαλγία, είναι ένα από τα συχνότερα συμπτώματα της εκφυλιστικής νόσου του δίσκου. Ο πόνος μπορεί να οφείλεται στη φλεγμονή που προκαλείται από τις αλλοιώσεις του δίσκου, στη μηχανική αστάθεια του συγκεκριμένου επιπέδου της σπονδυλικής στήλης ή στην επιβάρυνση των παρακείμενων αρθρώσεων. Συνήθως, επιδεινώνεται με την παρατεταμένη ορθοστασία, την άρση βάρους, τις κινήσεις κάμψης ή στροφής του κορμού και μπορεί να βελτιώνεται με την ανάπαυση.
Σε προχωρημένα στάδια, η εκφύλιση του δίσκου μπορεί να συνδυάζεται με συγκεκριμένες παθήσεις της σπονδυλικής στήλης προκαλώντας μία πιο σύνθετη κλινική εικόνα
2.
αυχεναλγία
Ο πόνος στον αυχένα εμφανίζεται όταν η εκφυλιστική νόσος αφορά στην αυχενική μοίρα της σπονδυλικής στήλης. Η αφυδάτωση και η μείωση του ύψους των αυχενικών μεσοσπονδύλιων δίσκων μπορεί να προκαλέσουν περιορισμό της κινητικότητας, δυσκαμψία και τοπικό πόνο στην περιοχή του αυχένα.
Ο πόνος μπορεί να αντανακλά προς τους ώμους και τις ωμοπλάτες, ενώ εάν συνοδεύεται από πίεση νευρικής ρίζας μπορεί να εμφανιστούν συμπτώματα στα άνω άκρα.
3.
πόνος, μούδιασμα, βελονιές και αδυναμία στους ώμους ή στα άνω άκρα
Όταν η εκφυλιστική νόσος του δίσκου προκαλεί πίεση νευρικής ρίζας στην αυχενική μοίρα, μπορεί να εμφανιστούν συμπτώματα που επεκτείνονται από τον αυχένα προς τον ώμο, το χέρι και τα δάκτυλα.
Τα συμπτώματα αυτά, γνωστά ως αυχενική ριζίτιδα, μπορεί να περιλαμβάνουν:
- πόνο που αντανακλά από τον αυχένα προς το άνω άκρο
- αίσθημα μουδιάσματος
- αίσθημα καύσου
- μυϊκή αδυναμία σε συγκεκριμένες μυϊκές ομάδες
4.
πόνος, μουδιασμα και «μυρμήγκιασμα» στα κάτω άκρα ή τους γλουτούς
Ο πόνος που ακτινοβολεί κατά μήκος του κάτω άκρου χαρακτηρίζεται ως ισχιαλγία, όταν σχετίζεται με ερεθισμό και πίεση του ισχιακού νεύρου.
Πρέπει να σημειώσουμε στο σημείο αυτό πως η ένταση των συμπτωμάτων δεν συμβαδίζει πάντα με τον βαθμό των απεικονιστικών ευρημάτων. Για αυτό, η σωστή αξιολόγηση και εκτίμηση από εξειδικευμένο χειρουργό σπονδυλικής στήλης απαιτεί συνδυασμό κλινικής εξέτασης και κατάλληλου απεικονιστικού ελέγχου, για να καθοριστεί η πραγματική αιτία του πόνου και η κατάλληλη θεραπευτική αντιμετώπιση.
Εκφυλιστική Νόσος Δίσκου
Συντηρητική αγωγή
Η αντιμετώπιση της εκφυλιστικής νόσου μεσοσπονδύλιου δίσκου εξαρτάται από την ένταση των συμπτωμάτων, το στάδιο της εκφύλισης, την ύπαρξη ή όχι πίεσης νευρικών δομών και τη συνολική κλινική εικόνα του ασθενούς. Πριν την επιλογή μιας επεμβατικής πράξης, υπάρχουν συντηρητικοί τρόποι αντιμετώπισης και οι οποίοι περιλαμβάνουν:
- Ξεκούραση των αρθρώσεων για λίγα 24ωρα και τροποποίηση δραστηριοτήτων
- Χρήση σκληρού στρώματος
- Φαρμακευτική αγωγή με αντιφλεγμονώδη και μυοχαλαρωτικά για συγκεκριμένο χρονικό διάστημα και πάντα υπό ιατρική καθοδήγηση
- Φυσικοθεραπεία και ειδικό πρόγραμμα ασκήσεων
- Βελτίωση της μυϊκής ενδυνάμωσης και της στάσης του σώματος
Η προσωρινή μείωση των δραστηριοτήτων που επιβαρύνουν τη σπονδυλική στήλη μπορεί να βοηθήσει στη φάση του έντονου πόνου, βοηθώντας τους ερεθισμένους ιστούς να αποφορτιστούν. Η ξεκούραση των αρθρώσεων και η αποφυγή κινήσεων που προκαλούν επιδείνωση μπορεί να εφαρμοστεί για σύντομο χρονικό διάστημα, συνήθως λίγα 24ωρα.
Είναι σημαντικό να τονιστεί ότι η παρατεταμένη ακινησία και η συνεχής κατάκλιση δεν συνιστάται, αφού μπορεί να επιφέρει επιδείνωση της μυϊκής αδυναμίας, αύξηση της δυσκαμψίας και καθυστέρηση της λειτουργικής αποκατάστασης.
Όταν η συντηρητική αγωγή δεν οδηγεί σε βελτίωση των συμπτωμάτων και ένα υπάρχουν ενδείξεις σημαντικής πίεσης νευρικών στοιχείων, όπως έντονη νευρολογική συμπτωματολογία ή σοβαρή στένωση του σπονδυλικού σωλήνα, τότε εξετάζεται η χειρουργική αντιμετώπιση.
Εκφυλιστική Νόσος Δίσκου
Χειρουργική αντιμετώπιση
Η επιλογή της κατάλληλης χειρουργικής τεχνικής εξαρτάται από το επίπεδο της βλάβης, το βαθμό της εκφύλισης του δίσκου, την ύπαρξη αστάθειας ή στένωσης και τη συνολική κατάσταση της σπονδυλικής στήλης.
1.
Δισκογράφημα
Το δισκογράφημα αφορά στην έγχυση ξυλοκαΐνης (τοπικό αναισθητικό) και σκιαγραφικού μέσα στον μεσοσπονδύλιο δίσκο. Η εξέταση πραγματοποιείται προκειμένου να διαπιστώσουμε την αιτία του πόνου στην μέση και να καθορίσουμε το βέλτιστη θεραπεία.
Το δισκογράφημα δεν πραγματοποιείται σε όλους τους ασθενείς με εκφυλιστική νόσο δίσκου, επιλέγεται όταν τα κλινικά συμπτώματα και οι απεικονιστικές εξετάσεις, όπως η μαγνητική τομογραφία, δεν παρέχουν σαφή απάντηση.
2.
Ηλεκτροθερμική Πυρηνοπλαστική
Η ηλεκτροθερμική πυρηνοπλαστική είναι μία ελάχιστα επεμβατική τεχνική που έχει χρησιμοποιηθεί για την αντιμετώπιση της χρόνιας οσφυαλγίας που προκύπτει από την εκφύλιση του μεσοσπονδύλιου δίσκου.
Η τεχνική πραγματοποιείται με την εισαγωγή ειδικού καθετήρα στον πάσχοντα δίσκο, μέσω του οποίου εφαρμόζεται ελεγχόμενη θερμική ενέργεια στον ινώδη δακτύλιο. Κατόπιν της επέμβασης ο ασθενής βιώνει λιγότερο πόνο.
Όταν η εκφύλιση του δίσκου έχει οδηγήσει σε σημαντική απώλεια ύψους, αστάθεια ή πίεση νευρικών δομών, μπορεί να απαιτηθούν άλλες χειρουργικές τεχνικές, όπως αποσυμπίεση νεύρων, μικροδισκεκτομή ή σπονδυλοδεσία, ανάλογα με τα ευρήματα και τα συμπτώματα του ασθενούς.
Η απόφαση για χειρουργική αντιμετώπιση λαμβάνεται εξατομικευμένα, για την αντιμετώπιση του πόνου στην μέση αλλά και τη διατήρηση και αποκατάσταση της λειτουργικότητας της σπονδυλικής στήλης.
Εκφυλιστική Νόσος Δίσκου
Συχνές Ερωτήσεις
O εκφυλισμένος δίσκος χρειάζεται χειρουργείο;
Όχι απαραίτητα. Η ύπαρξη δισκοκήλης στη μαγνητική τομογραφία δεν αποτελεί από μόνη της ένδειξη για χειρουργική επέμβαση. Πολλοί άνθρωποι εμφανίζουν εκφυλιστικές αλλοιώσεις στους δίσκους χωρίς να έχουν σημαντικά συμπτώματα και χωρίς να χρειάζονται κάποια επεμβατική θεραπεία. Το χειρουργείο εξετάζεται όταν:
- ο πόνος στη μέση ή στον αυχένα επιμένει παρά τη σωστή συντηρητική αγωγή
- υπάρχει σημαντικός περιορισμός στην καθημερινότητα του ασθενούς
- υπάρχει πίεση νευρικής ρίζας με πόνο, μούδιασμα, αδυναμία
- υπάρχει στένωση του σπονδυλικού σωλήνα
- υπάρχει αστάθεια της σπονδυλικής στήλης
Μπορεί να βελτιωθεί η εκφυλιστική νόσος δίσκου χωρίς χειρουργείο;
Τα συμπτώματα της πάθησης μπορούν να βελτιωθούν χωρίς επέμβαση.
Η συντηρητική αντιμετώπιση περιλαμβάνει:
- φυσικοθεραπεία
- θεραπευτική άσκηση
- ενδυνάμωση των μυών του κορμού
- φαρμακευτική αγωγή όταν απαιτείται,
- αλλαγές στον τρόπο ζωής και στις καθημερινές δραστηριότητες
Ο στόχος δεν είναι η αναγέννηση ενός ήδη φθαρμένου δίσκου, αλλά η μείωση των συμπτωμάτων και η βελτίωση της λειτουργικότητας.
Πώς γίνεται η διάγνωση της εκφυλιστικής νόσου δίσκου;
Η διάγνωση γίνεται με συνδυασμό της κλινικής εξέτασης και του απεικονιστικού ελέγχου.Ο χειρουργός σπονδυλικής στήλης θα αξιολογήσει το ιστορικό, την εντόπιση και τα χαρακτηριστικά του πόνου και τυχόν συμπτώματα όπως μούδιασμα, αδυναμία και πόνο που αντανακλά στα άκρα. Οι βασικές εξετάσεις που μπορεί να απαιτηθούν είναι μαγνητική τομογραφία, ακτινογραφίες και σε ειδικές περιπτώσεις αξονική τομογραφία.
Εκφύλιση μεσοσπονδύλιου δίσκου: Ποιες ασκήσεις βοηθούν;
Το κατάλληλο πρόγραμμα ασκήσεων πρέπει να εξατομικεύεται ανάλογα με την περιοχή που επηρεάζεται τα συμπτώματα και τα ευρήματα των εξετάσεων. Συνήθως περιλαμβάνει:
- ασκήσεις ενδυνάμωσης των μυών του κορμού και της οσφυϊκής μοίρας
- ασκήσεις σταθεροποίησης της σπονδυλικής στήλης
- ήπιες διατάσεις για τη βελτίωση της κινητικότητας
- ασκήσεις βελτίωσης της στάσης του σώματος
Δεν συνιστώνται όλες οι ασκήσεις για όλους τους ασθενείς. Κινήσεις με έντονες κάμψεις, στροφές και μεγάλα βάρη μπορεί να επιδεινώσουν τα συμπτώματα. Πριν από την έναρξη οποιουδήποτε προγράμματος άσκησης πρέπει να τηρούνται οι οδηγίες του χειρουργού σπονδυλικής στήλης και του φυσικοθεραπευτή.
