Οστεοπόρωση
Οστεοπόρωση – Οστεοπενία
Τι είναι
Η οστεοπόρωση χαρακτηρίζεται από πολλούς σαν μία ύπουλη ασθένεια, χωρίς την εμφάνιση συμπτωμάτων σε αρχικό στάδιο. Η διάγνωσή της, όταν δεν γίνεται προληπτικός έλεγχος, συνήθως γίνεται όταν έχει εξελιχθεί σε προχωρημένη μορφή με κατάγματα οστών. Στην ουσία, η οστεοπόρωση αφορά στη μείωση της οστικής μάζας και της οστικής ποιότητας με την πάροδο του χρόνου, που έχει ως αποτέλεσμα τα οστά να γίνονται πιο εύθραυστα και πιο επιρρεπή σε συμπιεστικά κατάγματα , ειδικά στην σπονδυλική στήλη. Η πάθηση αυτή μπορεί να οδηγήσει σε σημαντικές αλλαγές στη σπονδυλική στήλη, όπως κύφωση (hyperlink), απώλεια ύψους και χρόνια οσφυαλγία επηρεάζοντας την ποιότητα ζωής.
Οστεοπόρωση μπορεί να εμφανίσουν:
- Μετεμμηνοπαυσιακές γυναίκες
- Ηλικιωμένοι άνω των 65 ετών
- Άτομα με ιστορικό καταγμάτων στη σπονδυλική στήλη
- Ασθενείς με χρόνια λήψη φαρμάκων που επηρεάζουν την οστική μάζα
- Άτομα με χρόνια νοσήματα, όπως ρευματοειδή αρθρίτιδα ή χρόνια νεφρική ανεπάρκεια
Είδη οστεοπόρωσης & συμπτώματα
-
1.
Πρωτοπαθής και δευτεροπαθής οστεοπόρωση
Στην πρωτοπαθή οστεοπόρωση ανήκουν η μετεμμηνοπαυσιακή οστεοπόρωση και η πρόωρη εμμηνόπαυση, η γεροντική οστεοπόρωση και η ιδιοπαθής οστεοπόρωση. Αυτά τα είδη χαρακτηρίζονται από προοδευτική απώλεια οστικής μάζας χωρίς προϋπάρχουσα νόσο.
Η δευτεροπαθής οστεοπόρωση αναπτύσσεται ως συνέπεια νοσήματος που προϋπάρχει , όπως υπερθυρεοειδισμός, ρευματοειδής αρθρίτιδα ή από παρατεταμένη ακινητοποίηση του ασθενούς. Επίσης μπορεί να εμφανιστεί ύστερα από τη χρόνια λήψη ορισμένων φαρμάκων , όπως η κορτιζόνη. Ο χειρουργός σπονδυλικής στήλης αξιολογεί ιδιαίτερα τα περιστατικά με δευτεροπαθή οστεοπόρωση, καθώς αυτά έχουν υψηλότερο κίνδυνο για κατάγματα σπονδυλικής στήλης.
-
2.
Ανεξέλεγκτοι παράγοντες κινδύνου που δημιουργούν οστεοπόρωση
Το φύλο, η ηλικία, η εμμηνόπαυση και το οικογενειακό ιστορικό παίζουν πολύ σημαντικό ρόλο στην πρωτοπαθή οστεοπόρωση. Στην δευτεροπαθή οστεοπόρωση, είναι αναγκαίο πρώτα να αντιμετωπιστεί η νόσος από την οποία προήλθε η οστεοπόρωση και έπειτα να ληφθεί αγωγή αν χρειάζεται.
-
3.
Παράγοντες κινδύνου που ελέγχονται από τον ασθενή
Ο τρόπος ζωής επηρεάζει σημαντικά την οστική πυκνότητα. Η ανεπαρκής πρόσληψη ασβεστίου και βιταμίνης D, η έλλειψη φυσικής δραστηριότητας, το κάπνισμα, η υπερβολική καφεΐνη και η κατανάλωση αλκοόλ είναι παράγοντες που μπορεί να συμβάλλουν στην εμφάνιση της νόσου.
Συμπτώματα Οστεοπόρωσης
Η οστεοπόρωση είναι συνήθως ασυμπτωματική μέχρι να εμφανιστεί το πρώτο κάταγμα. Συμπτώματα που μπορεί να υποδηλώνουν κατάγματα στη σπονδυλική στήλη περιλαμβάνουν:
- Οξύ ή χρόνιο πόνο στην οσφυϊκή ή θωρακική μοίρα
- Απώλεια ύψους σε διάστημα μηνών
- Περιορισμό κινητικότητας και δυσκολία στις καθημερινές δραστηριότητες
- Κύφωση, με ορατή καμπυλότητα της σπονδυλικής στήλης
-
4.
Ιατρική εκτίμηση και διάγνωση της οστεοπόρωσης
- Λήψη πλήρους ιστορικού
- Κλινική εξέταση
- Μέτρηση οστικής πυκνότητας
- Εργαστηριακές εξετάσεις
-
5.
Μέτρηση οστικής πυκνότητας
Είναι η μόνη αξιόπιστη εξέταση που προσφέρει διάγνωση για την οστεοπόρωση, πριν ακόμα επέλθει το κάταγμα. Είναι πολύ βοηθητική στην εκτίμηση κινδύνου που έχει κάποιος για ένα μελλοντικό κάταγμα.
-
6.
Δείκτης FRAX
Αν η μέτρηση οστικής πυκνότητας είναι χαμηλή, τότε ο δείκτης FRAX μπορεί να αναδείξει την πιθανότητα κατάγματος. Έτσι ο γιατρός έχει καλύτερη εικόνα για το αν πρέπει να λάβετε φαρμακευτική αγωγή ή όχι. O FRAX είναι χρήσιμος σε γυναίκες και άνδρες άνω των 50 ετών, σε ασθενείς με οστεοπενία αλλά και σε ασθενείς που δεν έχουν λάβει ποτέ φάρμακο για οστεοπόρωση.
Επιπλέον εξετάσεις που μπορεί να φανούν χρήσιμες, είναι η ακτινογραφία, η αξονική και η μαγνητική που αναδεικνύουν με κάθε λεπτομέρεια τα οστά και τα υπόλοιπα ανατομικά στοιχεία της σπονδυλικής στήλης.
Θεραπεία οστεοπόρωσης & αποκατάσταση οστικής μάζας
Συντηρητική Θεραπεία Οστεοπόρωσης
Η θεραπεία για την οστεοπόρωση περιλαμβάνει τον συνδυασμό θεραπειών όπως η λήψη ασβεστίου και βιταμίνης D ή άλλων φαρμάκων που σταματούν την εξέλιξη ή και αναστρέφουν την οστεοπόρωση. Η θεραπεία εξατομικεύεται κάθε φορά ανάλογα με τις ιδιαιτερότητες.
Χειρουργική θεραπεία Οστεοπόρωσης
Όταν υπάρχουν οστεοπορωτικά σπονδυλικά κατάγματα που δεν επουλώνονται στον αναμενόμενο χρόνο, τότε η αντιμετώπιση της οστεοπόρωσης γίνεται χειρουργικά με μεγάλη επιτυχία. Οι μέθοδοι που επιλέγονται είναι κυρίως η σπονδυλοπλαστική – κυφοπλαστική, και δευτερευόντως η διόρθωση σύνθετων παραμορφώσεων ενηλίκων και η ελάχιστα επεμβατική Σπονδυλοδεσία.
Η χειρουργική παρέμβαση εφαρμόζεται συχνά σε περιπτώσεις συμπιεστικών καταγμάτων, κυρίως στη θωρακική και οσφυϊκή μοίρα της σπονδυλικής στήλης, όπου η μη έγκαιρη σταθεροποίηση μπορεί να οδηγήσει σε χρόνιο πόνο, απώλεια ύψους ή κύφωση. Η επιλογή της μεθόδου βασίζεται στην έκταση της παραμόρφωσης, τον αριθμό των εμπλεκόμενων σπονδύλων και την οστική ποιότητα, όπως εκτιμάται από την μέτρηση οστικής πυκνότητας και την απεικόνιση με ακτινογραφία, αξονική ή μαγνητική τομογραφία
Στόχος της χειρουργικής επέμβασης είναι ο περιορισμός του πόνου και η εκ νέου σχηματοποίηση των σπονδύλων, ώστε να ελαχιστοποιηθεί το ενδεχόμενο καταγμάτων στο ελάχιστο. Προέχει βεβαίως η φαρμακευτική θεραπεία της οστεοπόρωσης, η οποία περιλαμβάνει φαρμακευτική αγωγή, συμπληρώματα ασβεστίου και βιταμίνης D, ώστε να ενισχυθεί η αποκατάσταση της οστικής μάζας και να προληφθούν μελλοντικά κατάγματα σπονδυλικής στήλης.
Σπονδυλοπλαστική – Κυφοπλαστική
Η σπονδυλοπλαστική είναι μία ελάχιστα επεμβατική μέθοδος που εφαρμόζεται σε ασθενείς με οστεοπορωτικά συμπιεστικά κατάγματα. Στόχος της είναι η άμεση σταθεροποίηση του κατάγματος και η ανακούφιση από τον πόνο. Η διαδικασία περιλαμβάνει την εισαγωγή ενός πολύ λεπτού καθετήρα εντός του σπονδύλου, υπό συνεχή απεικονιστική καθοδήγηση, ώστε να επιτευχθεί η ακριβής θέση έγχυσης. Το υλικό που χρησιμοποιείται είναι γνωστό ως «τσιμέντο» και παρουσιάζει ιδιότητες βιοσυμβατότητας και γρήγορης σκλήρυνσης μετά την έγχυσή του. Η σκλήρυνση αυτή παρέχει άμεση στήριξη στο κάταγμα και μειώνει τον κίνδυνο καταγμάτων σε γειτονικούς σπονδύλους.
Η κυφοπλαστική είναι ακριβώς η ίδια μέθοδος με κάποια επιπρόσθετα στοιχεία. Συγκεκριμένα, πριν από την έγχυση του τσιμέντου εισάγεται ένα ειδικό μπαλόνι μέσα στο κάταγμα, το οποίο φουσκώνεται και ανασηκώνει την οροφή του σπονδύλου σχηματίζοντας ταυτόχρονα μια κοιλότητα, η οποία κατόπιν γεμίζει με το ειδικό τσιμέντο.
Οι χειρουργικές αυτές μέθοδοι δεν προσφέρουν μόνο στην ανακούφιση από τον πόνο. Παράλληλα, βελτιώνουν τη λειτουργική σταθερότητα της σπονδυλικής στήλης, μειώνουν την προοδευτική απώλεια ύψους και περιορίζουν την ανάπτυξη κύφωσης. Η επιλογή τους σε ασθενείς με οστεοπόρωση αποτελεί σήμερα τυπική επιλογή πρώτης γραμμής για τη διαχείριση των συμπιεστικών καταγμάτων που δεν ανταποκρίνονται στη συντηρητική θεραπεία της οστεοπόρωσης.
Διόρθωση σύνθετων παραμορφώσεων ενηλίκων
Όταν υπάρχει μεγάλη παραμόρφωση στην σπονδυλική στήλη που οφείλεται και στην οστεοπόρωση, τότε επιλέγεται η χειρουργική διόρθωση της μετατραυματικής κύφωσης της σπονδυλικής στήλης και η σταθεροποίησή της, αφού πρώτα γίνει φαρμακευτική θεραπεία της οστεοπόρωσης. Κατά τη διάρκεια της επέμβασης, εφαρμόζονται τεχνικές ελάχιστα επεμβατικής σπονδυλοδεσίας που ενισχύουν τη σταθερότητα του οστεοπορωτικού κατάγματος, ακόμη και σε σημέια με χαμηλή οστική πυκνότητα λόγω οστεοπόρωσης.
Ελάχιστα επεμβατική σπονδυλοδεσία
Με αυτή την τεχνική επιτυγχάνεται η σπονδυλοδεσία με μικρότερες τομές πάνω από κάθε σπόνδυλο, μειώνοντας την τραυματική επίδραση στους παρασπονδύλιους μυς και τον παρασπονδύλιο ιστό. Η επέμβαση γίνεται με την ελάχιστη δυνατή ιατρογενή κάκωση στους παρασπονδύλιους μυς. Ο συνολικός χρόνος επέμβασης δεν υπερβαίνει τις δύο ώρες και η νοσηλεία δεν χρειάζεται να είναι μεγαλύτερη της μιας ημέρας.
Συχνές Ερωτήσεις για την Οστεοπόρωση
Η οστεοπόρωση αφορά και τους άνδρες;
Η γεροντική οστεοπόρωση που εμφανίζεται μόνο σε μεγάλες ηλικίες, μπορεί να αφορά και άνδρες. Συχνά μπορεί να οφείλεται στον αλκοολισμό. Άλλοτε, σχετίζεται και με άλλα παθολογικά προβλήματα όπως ο υπογοναδισμός.
Πως μπορεί να γίνει η διάγνωση της οστεοπόρωσης πριν γίνει το κάταγμα;
Οι γυναίκες με το που μπαίνουν στην περίοδο της εμμηνόπαυσης πρέπει να συμβουλεύονται τον γιατρό τους προκειμένου να αξιολογείται σωστά οποιαδήποτε ένδειξη οστικής αραίωσης.
Οστεοπόρωση και πόνος στην πλάτη: Πώς σχετίζονται;
Η οστεοπόρωση μπορεί να προκαλέσει σπονδυλικά ή συμπιεστικά κατάγματα, τα οποία εκδηλώνονται με πόνο στη μέση ή στην θωρακική μοίρα της σπονδυλικής στήλης. Ο πόνος συνήθως εμφανίζεται ξαφνικά, μετά από μικρή καταπόνηση ή ακόμα και κατά τη διάρκεια καθημερινών δραστηριοτήτων.
Υπάρχει θεραπεία οστεοπόρωσης χωρίς φάρμακα;
Ναι, σε ήπια στάδια ή ως συμπλήρωμα στη φαρμακευτική αγωγή, η θεραπεία χωρίς φάρμακα περιλαμβάνει:
- Άσκηση για ενδυνάμωση της σπονδυλικής στήλης και μυϊκής υποστήριξης
- Διατροφή πλούσια σε ασβέστιο και βιταμίνη D
- Φυσικοθεραπεία και εργονομικές προσαρμογές στην καθημερινότητα
- Πρόληψη πτώσεων και εκπαίδευση στη σωστή στάση του σώματος
Σε ποιον γιατρό να απευθυνθώ για οστεοπόρωση;
Για αξιολόγηση οστεοπόρωσης, οι ασθενείς θα πρέπει να επισκέπτονται:
- Ενδοκρινολόγο, για μεταβολικές και ορμονικές αιτίες
- Ορθοπαιδικό Χειρουργό σπονδυλικής στήλης, ειδικά εάν υπάρχουν κατάγματα ή κύφωση
- Σε περιπτώσεις συνδυασμού, συνιστάται πολυπαραγοντική προσέγγιση από ομάδα ειδικών
Τι είναι η προχωρημένη οστεοπόρωση;
Η προχωρημένη οστεοπόρωση χαρακτηρίζεται από:
- Σημαντική απώλεια οστικής μάζας
- Υψηλό κίνδυνο καταγμάτων σπονδυλικής στήλης και όχι μόνο
- Συχνά συνυπάρχουσα κύφωση ή απώλεια ύψους
Σε αυτές τις περιπτώσεις, η παρακολούθηση και η συνδυαστική θεραπεία , φαρμακευτική, φυσικοθεραπεία και ενδεχομένως επεμβατική, είναι απαραίτητη.
