Σύνδρομο ζυγοαποφυσικών αρθρώσεων (facet)
Σύνδρομο Ζυγοαποφυσικών Aρθρώσεων (Facet)
Οι ζυγοαποφυσιακές αρθρώσεις είναι οι δομές, οι οποίες συνδέουν τους σπονδύλους, προσφέρουν ελαστικότητα στην σπονδυλική στήλη και επιτρέπουν την κάμψη και την στροφή στον κορμό. Επίσης προστατεύουν από την σπονδυλολίσθηση.
Οι ζυγοαποφυσιακές αρθρώσεις νευρώνονται από το οπίσθιο τμήμα της νευρικής ρίζας. Αν αυτό το τμήμα ερεθιστεί, συνήθως, λόγω της φλεγμονής που μπορεί να αναπτυχθεί σε αυτές τις αρθρώσεις, τότε προκαλείται έντονος πόνος στην μέση (Φασετογενής οσφυαλγία). Ο πόνος αυτός μπορεί να επιδεινώνεται με κινήσεις, όπως η έκταση, η στροφή και η παρατεταμένη ορθοστασία αφού οι συγκεκριμένες κινήσεις αυξάνουν τη φόρτιση των αρθρώσεων.
Όπως όλες οι αρθρώσεις του σώματος, έτσι και οι ζυγοαποφυσιακές αρθρώσεις μπορεί να εκφυλιστούν (φθαρούν με απλά λόγια), αναπτύσσοντας οστεοαρθρίτιδα. Αν αυτό συμβεί τότε υπάρχει κίνδυνος να χαθεί ο χόνδρος, να δημιουργηθούν κύστεις εντός του οστού, να επέλθει σκλήρυνση στο οστό και να δημιουργηθούν οστεόφυτα. Η εκφύλιση αποτελεί μέρος της φυσιολογικής φθοράς της σπονδυλικής στήλης με την ηλικία, ωστόσο, μπορεί να επιταχυνθεί λόγω χρόνιας καταπόνησης, κακής στάσης σώματος και προηγούμενων τραυματισμών. Κατά συνέπεια, οι αρθρώσεις χάνουν την ομαλή τους λειτουργία και γίνονται πηγή χρόνιου πόνου και δυσκαμψίας.
Αίτια και παράγοντες κινδύνου
Το σύνδρομο των ζυγοαποφυσιακών αρθρώσεων προκαλείται ως αποτέλεσμα εκφυλιστικών αλλοιώσεων της σπονδυλικής στήλης, οι οποίες αναπτύσσονται σιγά σιγά με την πάροδο του χρόνου. Οι ζυγοαποφυσιακές αρθρώσεις, όπως και όλες οι αρθρώσεις του σώματος, υπόκεινται σε φυσιολογική φθορά, κυριώς μετά από χρόνια καταπόνηση.
Παράγοντες που αυξάνουν τον κίνδυνο εμφάνισης του συνδρόμου περιλαμβάνουν:
- Ηλικιακή εκφύλιση της σπονδυλικής στήλης
- Χρόνια καταπόνηση της μέσης
- Κακή στάση σώματος
- Καθιστική ζωή
- Παχυσαρκία
- Βαριά χειρωνακτική εργασία
- Επαναλαμβανόμενες κινήσεις κάμψης και στροφής
- Προηγούμενοι τραυματισμοί της σπονδυλικής στήλης
- Μυϊκή αδυναμία και μειωμένη σταθεροποίηση του κορμού
Συμπτώματα του συνδρόμου των ζυγοαποφυσιακών αρθρώσεων
1.
Οσφυαλγία
Η οσφυαλγία είναι ένα από τα πιο συχνά συμπτώματα του συνδρόμου των ζυγοαποφυσιακών αρθρώσεων. Ο πόνος είναι χαμηλά στη μέση και σχετίζεται με τη φόρτιση και την κίνηση της σπονδυλικής στήλης. Πολλές φορές περιγράφεται από τους ασθενείς ως ένας βαθύς και επίμονος πόνος, ο οποίος επηρεάζει έντονα την καθημερινότητα και τη λειτουργικότητα τους. Η φασετογενής οσφυαλγία αποτελεί αιτία χρόνιου πόνου στη μέση,κυρίως σε ανθρώπους με εκφυλιστικές αλλοιώσεις της οσφυϊκής μοίρας της σπονδυλικής στήλης.
2.
Πόνος που χειροτερεύει από την ακινησία και ανακουφίζεται με την κίνηση
Ένα χαρακτηριστικό σύμπτωμα του συνδρόμου facet είναι ότι ο πόνος χειροτερεύει μετά από παρατεταμένη ακινησία, όπως για παράδειγμα μετά από πολύωρη καθιστική θέση, κατά την έγερση από το κρεβάτι κλπ. Αντίθετα, η ήπια κινητοποίηση και η σταδιακή κίνηση βοηθούν στη μείωση της δυσκαμψίας και στην προσωρινή ανακούφιση των συμπτωμάτων. Η εικόνα αυτή είναι τυπική σε ασθενείς με εκφυλιστική αρθροπάθεια των ζυγοαποφυσιακών αρθρώσεων και σχετίζεται με τη φλεγμονή και τη μειωμένη κινητικότητα των αρθρώσεων της σπονδυλικής στήλης.
3.
Πρωινή δυσκαμψία
Οι ασθενείς αναφέρουν αίσθημα πιασίματος και δυσκαμψίας στη μέση ιδίως τις πρωινές ώρες ή πολλές φορές μετά από αρκετές ώρες ξεκούρασης. Η πρωινή δυσκαμψία βελτιώνεται σταδιακά με την κίνηση και την ενεργοποίηση των μυών της σπονδυλικής στήλης. Το σύμπτωμα της πρωινής δυσκαμψίας οφείλεται στις εκφυλιστικές και φλεγμονώδεις αλλοιώσεις των facet αρθρώσεων, οι οποίες επηρεάζουν τη φυσιολογική κινητικότητα της οσφυϊκής μοίρας.
4.
Επιδείνωση πόνου στην έκταση κορμού
Ο πόνος λόγω συνδρόμου facet επιδεινώνεται, όταν ο ασθενής γέρνει προς τα πίσω , δηλαδή κατά την έκταση του κορμού, καθώς η συγκεκριμένη κίνηση αυξάνει την πίεση και τη φόρτιση στις ζυγοαποφυσιακές αρθρώσεις. Παρόμοια επιδείνωση μπορεί να εμφανιστεί και κατά τη στροφική κίνηση του κορμού αλλά στην παρατεταμένη ορθοστασία.
Η επιδείνωση του στην έκταση είναι πολύ χαρακτηριστικό κλινικό εύρημα του συνδρόμου των facet αρθρώσεων και βοηθά στη διαφοροποίηση από άλλες αιτίες οσφυαλγίας, όπως η δισκοπάθεια.5.
Αντανάκλαση πόνου στην οπίσθια επιφάνεια των μηρών
O πόνος δεν περιορίζεται μόνο στη μέση, μπορεί να αντανακλά προς τους γλουτούς και την οπίσθια επιφάνεια των μηρών. Η αντανάκλαση του πόνου δεν συνοδεύεται πάντα από νευρολογικά συμπτώματα και διαφέρει από την κλασική ισχιαλγία (hyperlink) που προκαλείται από πίεση νευρικής ρίζας. Ο αντανακλώμενος πόνος σχετίζεται με τον ερεθισμό των νευρικών απολήξεων που νευρώνουν τις facet αρθρώσεις.
Σύνδρομο ζυγοαποφυσιακών αρθρώσεων και διαφορά από δισκοκήλη
Το σύνδρομο των ζυγοαποφυσιακών αρθρώσεων προκαλεί συμπτώματα που μοιάζουν με τη δισκοκήλη.Όμως, πρόκειται για διαφορετικές παθήσεις με πολύ διαφορετικό μηχανισμό πρόκλησης πόνου.
Στο facet ο πόνος προέρχεται από τις εκφυλισμένες και φλεγμαίνουσες ζυγοαποφυσιακές αρθρώσεις, ενώ στη δισκοκήλη ο πόνος προκαλείται από προβολή ή ρήξη του μεσοσπονδύλιου δίσκου, η οποία μπορεί να πιέζει τις νευρικές ρίζες.
Η φασετογενής οσφυαλγία εντοπίζεται κυρίως στη μέση, επιδεινώνεται στην έκταση και τη στροφή του κορμού, υνοδεύεται από δυσκαμψία και συχνά βελτιώνεται με ήπια κίνηση. Αντίθετα, η δισκοκήλη συχνότερα προκαλεί ισχιαλγία, πόνο που αντανακλά κάτω από το γόνατο, μουδιάσματα, μυϊκή αδυναμία και νευρολογικά συμπτώματα λόγω πίεσης νεύρου.
Οι δύο παθήσεις μπορεί να συνυπάρχουν σε ασθενείς με εκφυλιστικές αλλοιώσεις της οσφυϊκής μοίρας της σπονδυλικής στήλης. Σε κάθε περίπτωση απαιτείται σωστή κλινική αξιολόγηση και ο απεικονιστικός έλεγχος από εξειδικευμένο χειρουργό σπονδυλικής στήλης για την ακριβή διάγνωση και την επιλογή της κατάλληλης θεραπείας.
Θεραπεία του συνδρόμου των ζυγοαποφυσιακών αρθρώσεων
Η αντιμετώπιση του συνδρόμου των ζυγοαποφυσιακών αρθρώσεων ξεκινά συντηρητικά, χωρίς χειρουργική επέμβαση. Εκτός από την φαρμακευτική αγωγή με αντιφλεγμονώδη και παυσίπονα, σημαντικό ρόλο παίζει η φυσικοθεραπεία και η αποφυγή επιβαρυντικών δραστηριοτήτων για την σπονδυλική στήλη. Η σωστά σχεδιασμένη φυσικοθεραπεία θα συμβάλλει στην ενδυνάμωση των μυών που στηρίζουν τη σπονδυλική στήλη, τη βελτίωση της στάσης του σώματος και στη μείωση της επιβάρυνσης των ζυγοαποφυσιακών αρθρώσεων. Επιπλέον, τα εξατομικευμένα προγράμματα κινησιοθεραπείας και σταθεροποίησης του κορμού θα βοηθήσουν στον ελαχιστοποίηση των υποτροπών και τη διαχείριση του χρόνιου πόνου στη μέση μακροπρόθεσμα.
Συστήνεται επίσης:
- Η αποφυγή παρατεταμένης καθιστικής θέσης
- Ο περιορισμός άρσης βάρους
- Η διατήρηση φυσιολογικού σωματικού βάρους
- Η εργονομική προσαρμογή της καθημερινότητας και της εργασίας
- Η σταδιακή επιστροφή στη φυσική δραστηριότητα.
Σε αρκετούς ασθενείς, οι παραπάνω συντηρητικές προσεγγίσεις μπορούν να προσφέρουν βελτίωση των συμπτωμάτων, χωρίς να χρειαστεί κάποια πιο επεμβατική παρέμβαση.
Εγχύσεις ζυγοαποφυσιακών αρθρώσεων (facet)
Για την αντιμετώπιση του σύνδρομου ζυγοαποφυσικών αρθρώσεων μπορεί να επιλεγούν εγχύσεις ειδικών αναισθητικών και στερεοειδών. Οι εγχύσεις facet πραγματοποιούνται υπό ακτινοσκοπική καθοδήγηση για να εξασφαλιστεί υψήλη ακρίβεια στην τοποθέτηση του φαρμάκου στην πάσχουσα άρθρωση. Πρόκειται για μία ελάχιστα επεμβατική θεραπεία που στοχεύει στη μείωση της τοπικής φλεγμονής και στην ανακούφιση από τον χρόνιο πόνο της οσφυϊκής μοίρας.
Οι εγχύσεις μπορούν να έχουν:
- θεραπευτικό ρόλο -ο πόνος μειώνεται αισθητά
- διαγνωστική αξία, αξιολογώντας εάν πηγή των συμπτωμάτων είναι οι ζυγοαποφυσιακές αρθρώσεις
Η διαδικασία συνολικά είναι πολύ σύντομη, πραγματοποιείται χωρίς γενική αναισθησία στο χώρο του ιατρείου και ο ασθενής επιστρέφει άμεσα στις καθημερινές του δραστηριότητες.
Facet Radiofrequency Ablation
Επίσης ο ορθοπεδικός μπορεί να προτείνει την ελάχιστα επεμβατική μέθοδο facet radiofrequency ablation στην οποία προκαλείται αναισθητοποίηση του νεύρου που νευρώνει την ζυγοαποφυσιακή άρθρωση με τη βοήθεια ραδιοκυμάτων. Αυτή η μέθοδος έχει και μονιμότερα αποτελέσματα σε σύγκριση με τις απλές εγχύσεις.
Η θεραπεία με ραδιοκύματα (Radiofrequency Ablation) είναι μία από τις πιο σύγχρονες και αποτελεσματικές μεθόδους αντιμετώπισης της χρόνιας φασετογενούς οσφυαλγίας. Κατά τη διάρκεια της διαδικασίας εφαρμόζεται ελεγχόμενη θερμική ενέργεια στα μικρά νεύρα που μεταφέρουν τα επώδυνα ερεθίσματα από τις facet αρθρώσεις.
Έτσι, με αυτόν τον τρόπο :
- διακόπτεται η μετάδοση του πόνου
- μειώνεται σημαντικά η φλεγμονώδης αντίδραση
- επιτυγχάνεται μακροχρόνια ανακούφιση των συμπτωμάτων
Η θεραπεία radiofrequency ablation είναι ελάχιστα επεμβατική, πραγματοποιείται με τοπική αναισθησία, δεν απαιτεί νοσηλεία και επιτρέπει στον ασθενή να επιστρέψει γρήγορα στην καθημερινότητα του.
Σύνδρομο Ζυγοαποφυσικών Aρθρώσεων (Facet)
Συχνές ερωτήσεις
Το facet προκαλεί μόνιμη βλάβη;
Το σύνδρομο των ζυγοαποφυσιακών αρθρώσεων δεν προκαλεί μόνιμη νευρολογική βλάβη. Mπορεί να οδηγήσει σε χρόνιο πόνο και σημαντικό περιορισμό της καθημερινότητας, εαν δεν αντιμετωπιστεί σωστά.
Μπορεί το σύνδρομο των ζυγοαποφυσιακών αρθρώσεων να θεραπευτεί χωρίς χειρουργείο;
Ναι, η αντιμετώπιση στις περισσότερες περιπτώσεις είναι συντηρητική και δεν απαιτεί χειρουργική επέμβαση. Η φυσικοθεραπεία, η φαρμακευτική αγωγή, οι εγχύσεις facet και τα ραδιοκύματα μπορούν να προσφέρουν σημαντική ανακούφιση από τον πόνο.
Βοηθά η άσκηση το σύνδρομο των ζυγοαποφυσιακών αρθρώσεων;
Ναι, η ενδυνάμωση των μυών του κορμού βοηθάει στη σταθεροποίηση της σπονδυλικής στήλης και στη μείωση της επιβάρυνσης των facet αρθρώσεων.
Πότε πρέπει να επισκεφθώ χειρουργό σπονδυλικής στήλης;
Όταν ο πόνος στη μέση επιμένει για μεγάλο χρονικό διάστημα, επηρεάζει την καθημερινότητα και δεν ανταποκρίνεται στην συντηρητική αγωγή, τότε πρέπει να επισκεφτείτε έναν εξειδικευμένο χειρουργό σπονδυλικής στήλης.
Είναι αποτελεσματικά τα ραδιοκύματα (Radiofrequency Ablation);
Η θεραπεία αυτή έχει πολύ καλά και συχνά μακροχρόνια αποτελέσματα σε επιλεγμένους ασθενείς.
