Σπονδυλόλυση – Σπονδυλολίσθηση
Σπονδυλόλυση – Σπονδυλολίσθηση – Μετατόπιση Σπονδύλου
Τι είναι
Η μη εκφυλιστική σπονδυλολίσθηση εμφανίζεται κατά βάση σε νεαρή ηλικία, ξεκινώντας κάποιες φορές από σπονδυλόλυση. Και οι δύο είναι παθήσεις της οσφυϊκής μοίρας της σπονδυλικής στήλης που προκαλούν χρόνιο πόνο.
Η σπονδυλολίσθηση αφορά την μετατόπιση σπονδύλου ή αλλιώς την ολίσθησή του πάνω σε κάποιον άλλον σπόνδυλο. Είναι η μετατόπιση του υπερκείμενου σπονδύλου σε σχέση με τον υποκείμενο σπόνδυλο.
Η σπονδυλόλυση είναι η λύση της συνέχειας του οστού μεταξύ των αρθρικών αποφύσεων. Σε αυτή την περίπτωση υφίσταται πόνος στην μέση, χωρίς την πίεση κάποιου νεύρου. Ο πόνος εμφανίζεται κυρίως στο περπάτημα και στις στροφικές κινήσεις.
Όταν εμφανίζεται πόνος στην μέση στην εφηβική ηλικία, τίθεται το ερώτημα αν το παιδί εμφανίζει σπονδυλόλυση. Για να αποκλειστεί χρειάζεται ακτινολογικός έλεγχος.
Σπονδυλόλυση – Σπονδυλολίσθηση
Αίτια
1.
Κατάγματα καταπόνησης έπειτα από επαναλαμβανόμενους τραυματισμούς
Η συχνότερη αιτία σπονδυλόλυσης είναι τα κατάγματα που δημιουργούνται λόγω των επαναλαμβανόμενων φορτίσεων της οσφυϊκής μοίρας της σπονδυλικής στήλης.
Η κατάσταση παρατηρείται πολύ συχνά σε:
- Επαγγελματίες αθλητές (ενήλικες & εφήβους)
- Αθλητές ενόργανης γυμναστικής
- Ποδοσφαιριστές
- Αθλητές στίβου
- Άρση βαρών
- Καλαθοσφαιριστές
- Χορευτές και αθλητές ακροβατικών αθλημάτων
Οι συνεχείς κινήσεις υπερέκτασης, στροφής και κάμψης της μέσης προκαλούν πολύ μικρές βλάβες στο οστό, οι οποίες μακροπρόθεσμα μπορεί να εξελιχθούν σε κάταγμα του ισθμού του σπονδύλου.
2.
Σοβαρός τραυματισμός
Η σπονδυλόλυση ή η σπονδυλολίσθηση μπορεί να προκληθεί από έναν σοβαρό τραυματισμό πολύ υψηλής έντασης. Τέτοιοι τραυματισμοί είναι:
- Τα τροχαία ατυχήματα
- Οι πτώσεις από ύψος
- Οι αθλητικές κακώσεις λόγω ισχυρής πρόσκρουσης ή πτώσης
- Τα εργατικά ατυχήματα
Ο τραυματισμός της σπονδυλικής στήλης μπορεί να επιφέρει κάταγμα ή αστάθεια των σπονδύλων, με συνέπεια την μετατόπιση ενός σπονδύλου σε σχέση με τον επόμενο.
3.
Γενετικώς προκαθορισμένα αίτια
Ορισμένοι άνθρωποι γεννιούνται με ανατομικές ιδιαιτερότητες στη σπονδυλική στήλη, οι οποίες μπορεί να αυξήσουν την πιθανότητα εμφάνισης σπονδυλόλυσης ή σπονδυλολίσθησης. Οι συγγενείς αυτές ιδιαιτερότητες μπορεί να αφορούν:
- Ατελή ανάπτυξη των οπίσθιων στοιχείων του σπονδύλου
- Μειωμένη αντοχή του ισθμού
- Ανατομικές παραλλαγές των αρθρώσεων της σπονδυλικής στήλης
- Κληρονομική προδιάθεση για ανάπτυξη αστάθειας
Τα γενετικώς προκαθορισμένα αίτια είναι ο λόγος που η πάθηση εμφανίζεται συχνότερα σε ορισμένες οικογένειες.
4.
Εκφυλιστικές αλλοιώσεις της σπονδυλικής στήλης
Στους ενήλικες μεγαλύτερης ηλικίας, το συχνότερο είδος σπονδυλολίσθησης είναι η εκφυλιστική σπονδυλολίσθηση.
Καθώς τα χρόνια περνούν παρατηρείται:
- Φθορά των μεσοσπονδύλιων δίσκων
- Εκφύλιση των σπονδυλικών αρθρώσεων
- Χαλάρωση των συνδέσμων
- Μείωση της σταθερότητας της σπονδυλικής στήλης
Οι αλλοιώσεις αυτές μπορεί να επιτρέψουν σε έναν σπόνδυλο να μετακινηθεί σταδιακά, προκαλώντας πόνο στη μέση, ισχιαλγία ή νευρολογικά συμπτώματα.
5.
Παθολογικά αίτια & παθήσεις των οστών
Σπανιότερα, η σπονδυλολίσθηση μπορεί να σχετίζεται με παθήσεις που επηρεάζουν την ποιότητα και την αντοχή των οστών, όπως:
- Οστεοπόρωση
- Μεταβολικά νοσήματα των οστών
- Όγκοι της σπονδυλικής στήλης
- Μεταστάσεις στη σπονδυλική στήλη
- Λοιμώξεις
Η αποδυνάμωση των οστικών δομών, λόγω παθήσεων των οστών, μπορεί να προκαλέσει αστάθεια και μετατόπιση των σπονδύλων.
Παράγοντες κινδύνου
Παράγοντες που αυξάνουν τον κίνδυνο εμφάνισης σπονδυλόλυσης / σπονδυλολίσθησης είναι:
- Συστηματική ενασχόληση με αθλήματα υψηλών φορτίσεων
- Παιδιά με εξαιρετικά έντονη αθλητική δραστηριότητα
- Οικογενειακό ιστορικό
- Εκφυλιστικές αλλοιώσεις λόγω ηλικίας
- Παχυσαρκία
- Οστεοπόρωση
Σπονδυλόλυση – Σπονδυλολίσθηση: Συμπτώματα
Οι ασθενείς μπορεί να μην εμφανίζουν συμπτώματα και να ανακαλύψουν την πάθηση τυχαία σε ακτινολογικό έλεγχο. Όταν όμως η πάθηση εξελιχθεί και προκαλέσει αστάθεια της σπονδυλικής στήλης και πίεση των νευρικών δομών, τότε εμφανίζονται συμπτώματα που μπορεί να επηρεάσουν την καθημερινότητα και τη λειτουργικότητα του ασθενούς.
Οσφυαλγία (πόνος στη μέση)
Η οσφυαλγία είναι κατεξοχήν σύμπτωμα της σπονδυλόλυσης/σπονδυλολίσθησης.
Ο πόνος εντοπίζεται χαμηλά στη μέση, επιδεινώνεται στην ορθοστασία και το περπάτημα, εμφανίζεται και επιδεινώνεται μετά από αθλητική δραστηριότητα ενώ βελτιώνεται με την ανάπαυση.
Στα παιδιά και τους εφήβους που ασχολούνται με τον αθλητισμό, η επίμονη οσφυαλγία είναι πολλές φορές το πρώτο προειδοποιητικό σύμπτωμα της σπονδυλόλυσης και δεν θα πρέπει να αγνοείται.
Ισχιαλγία
Όταν η μετατόπιση ενός σπονδύλου ασκεί πίεση σε νευρικές ρίζες, ο ασθενής θα αισθανθεί πόνο στο ισχίο. Η ισχιαλγία χαρακτηρίζεται από:
- Πόνο που ξεκινά από τη μέση και αντανακλά στο γλουτό
- Πόνο που μπορεί να επεκτείνεται στο πίσω μέρος του μηρού
- Αντανάκλαση του πόνου μέχρι την κνήμη & το πέλμα
- Αίσθημα καύσου κατά μήκος του ποδιού
Η ένταση αυτών των συμπτωμάτων δεν είναι ίδια για όλους τους ασθενείς. Μπορεί να εμφανιστεί ώς ήπια ενόχληση έως έντονο πόνο που εμποδίζει τη βάδιση και την εκτέλεση καθημερινών δραστηριοτήτων.
Μούδιασμα και νευρολογικά συμπτώματα
Σε προχωρημένες περιπτώσεις σπονδυλολίσθησης, η πίεση των νεύρων μπορεί να προκαλέσει μούδιασμα στα κάτω άκρα, αίσθηση μυρμηγκιάσματος, μειωμένη αισθητικότητα σε συγκεκριμένες περιοχές του ποδιού και αδυναμία εκτέλεσης ορισμένων κινήσεων. Τα συμπτώματα αυτά υποδηλώνουν νευρική πίεση και απαιτούν εξειδικευμένη άμεση αξιολόγηση από χειρουργό σπονδυλικής στήλης.
Επιπλοκές της Σπονδυλόλυσης – Σπονδυλολίσθησης
Η σπονδυλόλυση και η σπονδυλολίσθηση, όταν δεν διαγνωστούν ή δεν αντιμετωπιστούν έγκαιρα, μπορεί να οδηγήσουν σε μια σειρά από επιπλοκές που θα επηρεάσουν την ποιότητα ζωής του ασθενούς.
· Χρόνιος πόνος στη μέση – χρόνια οσφυαλγία
Η κύρια επιπλοκή είναι η εμμένουσα οσφυαλγία, η οποία μπορεί να γίνει χρόνια και να επηρεάζει την καθημερινή δραστηριότητα, την εργασία και την άθληση.
· Επιδείνωση της σπονδυλολίσθησης
Η ολίσθηση του σπονδύλου μπορεί να εξελίσσεται σταδιακά με την πάροδο του χρόνου. Η προοδευτική αστάθεια της σπονδυλικής στήλης θα προκαλέσει μεγαλύτερη μετατόπιση και τα συμπτώματα θα γίνουν πιο έντονα.
· Στένωση σπονδυλικού σωλήνα
Η σπονδυλολίσθηση μπορεί να συμβάλλει στη σταδιακή στένωση του σπονδυλικού σωλήνα συμπιέζοντας τα νεύρα.
· Λειτουργικός περιορισμός και ποιότητα ζωής
Σε πιο προχωρημένα στάδια, οι ασθενείς μπορεί να βιώσουν σημαντικό περιορισμό στην καθημερινή τους δραστηριότητα με σοβαρή επίπτωση στην ποιότητα ζωής και την ψυχολογική τους κατάσταση.
Πότε πρέπει να επισκεφτεί έναν ορθοπαιδικό χειρουργό σπονδυλικής στήλης ο ασθενής;
Η επίσκεψη σε εξειδικευμένο χειρουργό σπονδυλικής στήλης είναι απαραίτητη όταν εμφανίζονται:
- Επίμονος πόνος στη μέση που δεν υποχωρεί
- Ισχιαλγία
- Μούδιασμα ή μυρμηγκιάσματα στα πόδια
- Μυϊκή αδυναμία στα κάτω άκρα
- Περιορισμός της βάδισης και της φυσικής δραστηριότητας
- Συμπτώματα που χειροτερεύουν προοδευτικά
Σπονδυλόλυση – Σπονδυλολίσθηση: Διάγνωση
Για τη διάγνωση της σπονδυλολίσθησης πραγματοποιείται ακτινογραφία, αξονική τομογραφία, μαγνητική τομογραφία και κλινική εξέταση.
Σπονδυλόλυση – Σπονδυλολίσθηση
Τύποι
Δυσπλαστική
Είναι η εκ γενετής σπονδυλολίσθηση που προκαλείται από ένα ελάττωμα στον σχηματισμό των σπονδύλων.
Ισθμική σπονδυλολίσθηση
Σε αυτή την περίπτωση το ελάττωμα (σπάσιμο ή επιμύκηνση) σε ένα κρίσιμο τμήμα του (κατά άλλα φυσιολογικού) σπονδύλου προκαλεί ολίσθηση (πολύ συχνή σε αθλητές). Αν δεν προκαλεί ολίσθηση, τότε μιλάμε απλά για σπονδυλόλυση. Η συχνότερη εντόπιση αυτής της μορφής είναι μεταξύ 5ου οσφυϊκού σπονδύλου και 1ου ιερού (Ο5/Ι1)
Εκφυλιστική
Οταν ο δίσκος έχει υποστεί σοβαρή εκφύλιση, παύει να αποτελεί σταθεροποιητικό παράγοντα και το βάρος σπρώχνει τον υπερκείμενο σπόνδυλο προς τα εμπρός. Ο χόνδρος στις μικρές αρθρώσεις στο πίσω μέρος της σπονδυλικής στήλης (Facet) εκφυλίζεται και οι αρθρώσεις των σπονδύλων αλλάζουν. Είναι συχνή σε ηλικιωμένους ασθενείς και αποτελεί φυσιολογικό επακόλουθο της γήρανσης. Το συχνότερο επίπεδο που εμφανίζεται είναι μεταξύ 4ου και 5ου οσφυϊκού σπονδύλου (Ο4/5).
Τραυματική
Συμβαίνει όταν τραυματίζεται η σπονδυλική στήλη (κάταγμα) και «σπάει» αυτή η κρίσιμη περιοχή του σπονδύλου (ισθμός).
Παθολογική
Η αιτία της λύσης είναι παθολογική (πχ όγκος που διηθεί το οστό).
Ενδείξεις ότι ο ασθενής χρήζει χειρουργικής αποκατάστασης
-
1.
Πόνος που δεν υποχωρεί με συντηρητικά μέσα για 4 τουλάχιστον μήνες
-
2.
Εμφανής επιρροή στην κοινωνική ζωή
-
3.
Σπονδυλολίσθηση ≥3ου βαθμού σε αναπτυσσόμενο σκελετό
-
4.
Ριζοπάθεια
-
5.
Νευρολογικά συμπτώματα
Σπονδυλόλυση – Σπονδυλολίσθηση
Θεραπεία
Η θεραπεία χωρίζεται σε συντηρητική και χειρουργική.
Η συντηρητική συνίσταται στην αντιφλεγμονώδη αγωγή για τη μείωση του πόνου και της φλεγμονής και την φυσικοθεραπεία για την ενδυνάμωση των μυών του κορμού και τη βελτίωση της σταθερότητας της σπονδυλικής στήλης.
Η χρήση ζώνης οσφύος επιλέγεται για περιορισμένο χρονικό διάστημα, κυρίως σε νέους ασθενείς με σπονδυλόλυση ή σε περιόδους έντονου πόνου. Η χρήση της είναι επικουρική και δεν υποκαθιστά τη φυσικοθεραπεία και την ενεργητική αποκατάσταση.
Επίσης, η αποφυγή δραστηριοτήτων που επιβαρύνουν τη μέση μπορεί να συμβάλλει στην υποχώρηση των συμπτωμάτων. Προσωρινή διακοπή αθλητικών δραστηριοτήτων υψηλής έντασης, μείωση της άρσης βαρών και σταδιακή επιστροφή στην άσκηση, μετά τη βελτίωση των συμπτωμάτων.
Τέλος, εφαρμόζονται διαγνωστικές και θεραπευτικές εγχύσεις, που στοχεύουν στη μείωση του πόνου και στην καλύτερη αξιολόγηση της πηγής των συμπτωμάτων. Αυτές περιλαμβάνουν:
- Επισκληρίδιες εγχύσεις
- Ριζικές εγχύσεις νεύρων
- Εγχύσεις στις οπίσθιες σπονδυλικές αρθρώσεις
Αν ο σπόνδυλος συνεχώς μετατοπίζεται, τότε το χειρουργείο είναι μονόδρομος. Ο βαθμός ολίσθησης και η λόρδωση της μέσης, συνήθως, ορίζει αν το χειρουργείο θα είναι ελάχιστα επεμβατικό (MIS TLIF) ή αν θα πρέπει να γίνει με την ανοικτή μέθοδο.
Σπονδυλόλυση – Σπονδυλολίσθηση: Χειρουργικές τεχνικές
Διόρθωση σπονδυλολίσθησης
Η διόρθωση σπονδυλολίσθησης μπορεί να γίνει με πολλές μεθόδους. Στοχεύει στην ανακούφιση από τον πόνο και σε περιπτώσεις μεγάλης ολίσθησης στην επανευθυγράμμιση της σπονδυλικής στήλης. Η προσπέλαση που επιλέγεται εξαρτάται από τον τύπο της παραμόρφωσης.
Οσφυϊκή σπονδυλοδεσία
Η οσφυϊκή σπονδυλοδεσία είναι μία χειρουργική επέμβαση που αντιμετωπίζει οποιαδήποτε αστάθεια παρουσιάζεται στους σπονδύλους (π.χ. σπονδυλόλυση, σπονδυλική στένωση). Διενεργείται από εξειδικευμένο ορθοπεδικό σπονδυλικής στήλης, ο οποίος τοποθετεί ράβδους και βίδες από ειδικό κράμα μετάλλων, όπως είναι το τιτάνιο. Με αυτόν τον τρόπο διορθώνεται η παραμόρφωση και αποκαθίσταται η σταθερότητα της σπονδυλικής στήλης. Ταυτόχρονα πραγματοποιείται αποσυμπίεση των νευρικών ριζών, αφαίρεση ιστών που προκαλούν πίεση στα νεύρα,αποκατάσταση του ύψους του μεσοσπονδύλιου διαστήματος και βελτίωση της οσφυϊκής λόρδωσης, όταν απαιτείται.
Η Σπονδυλοδεσία, σήμερα, βασίζεται σε βιοσυμβατά υλικά υψηλής αντοχής και σε τεχνικές που επιτρέπουν την απόλυτα ακριβή τοποθέτηση των εμφυτευμάτων.
Ελάχιστα επεμβατική διατρηματική διασωματική σπονδυλοδεσία με κλωβό
Η MIS TLIF αποτελεί μία από τις πλέον σύγχρονες τεχνικές αντιμετώπισης της σπονδυλολίσθησης. Πρόκειται για μία τεχνική ελάχιστα επεμβατική στην οποία η σπονδυλοδεσία γίνεται διαμέσω μικρών οπών του δέρματος χωρίς την ανάγκη πλήρους προσπέλασης, περιορίζοντας τον τραυματισμό των παρασπονδυλικών μυών.
Το αποτέλεσμα είναι ένα αναίμακτο χειρουργείο με μικρότερο χρόνο νοσηλείας και τάχιστη αποκατάσταση.
Επιδιόρθωση σπονδυλόλυσης
Σε ασθενείς, όπου το πρόβλημα αφορά αποκλειστικά στον ισθμό του σπονδύλου και δεν έχει αναπτυχθεί σπονδυλολίσθηση, μπορεί να πραγματοποιηθεί άμεση επιδιόρθωση της σπονδυλόλυσης χωρίς Σπονδυλοδεσία. Η διόρθωση σπονδυλόλυσης μπορεί να γίνει με πολλές μεθόδους. Στοχεύει στην ανακούφιση από τον πόνο και στην πρόληψη της σπονδυλολίσθησης.
Απαραίτητη προυπόθεση είναι να υπάρχει δυναμικό βιολογικής επιδιόρθωσης και επιλέγεται μόνο για νέους ασθενείς με πρόσφατο ιστορικό κάκωσης που αποτέλεσε την αιτία της σπονδυλόλυσης.
