Αυχενική Μυελοπάθεια
Αυχενική μυελοπάθεια
Τι είναι
Η αυχενική μυελοπάθεια είναι μία από τις πιο σοβαρές εκφυλιστικές παθήσεις της σπονδυλικής στήλης, καθώς σχετίζεται με πίεση του νωτιαίου μυελού στην περιοχή της αυχενικής μοίρας. Πρόκειται για μια πάθηση που εξελίσσεται προοδευτικά και μπορεί να επηρεάσει σημαντικά τη νευρολογική λειτουργία και την ποιότητα ζωής του ασθενούς, εφόσον δεν διαγνωστεί και αντιμετωπιστεί εγκαίρως.
Μέσω της αυχενικής μοίρας της σπονδυλικής στήλης διέρχεται ο νωτιαίος μυελός, ο οποίος μεταφέρει νευρικά ερεθίσματα από και προς τον εγκέφαλο. Όταν ο χώρος, εντός του σπονδυλικού σωλήνα περιορίζεται, λόγω εκφυλιστικών ή άλλων παθολογικών αλλοιώσεων, δημιουργείται πίεση στον μυελό, με αποτέλεσμα την εμφάνιση της αυχενικής μυελοπάθειας.
Πως εκδηλώνεται
Μελέτες έχουν δείξει ότι η ελάχιστη διάμετρος του σπονδυλικού σωλήνα προκειμένου να μην ασκείται πίεση στον νωτιαίο μυελό στον αυχένα είναι 13 χιλιοστά.
Ο,τιδήποτε μικρότερο από αυτή την διάμετρο, μπορεί να προκαλέσει στένωση, αυξάνοντας τον κίνδυνο συμπίεσης του νωτιαίου μυελού και εμφάνισης αυχενικής μυελοπάθειας. Η στένωση, αυτή, μπορεί να είναι είτε συγγενής είτε επίκτητη και, συνήθως, σχετίζεται με εκφυλιστικές παθήσεις της σπονδυλικής στήλης.
Η στένωση μπορεί να οφείλεται:
- Σε προβολή ή κήλη του μεσοσπονδύλιου δίσκου, η οποία προκαλεί άμεση πίεση στον πρόσθιο τμήμα του νωτιαίου μυελού και συμβάλλει στη μείωση του διαθέσιμου χώρου εντός του σπονδυλικού σωλήνα.
- Στον σχηματισμό οστεόφυτων (αρθρίτιδα)
- Στην υπερτροφία του ωχρού συνδέσμου ή των αρθρικών αποφύσεων
- Όγκοι σπονδυλικής στήλης
Από τα παραπάνω προκύπτει μειωμένο εύρος στην περιοχή του νευρικού σωλήνα, οδηγώντας στην απώλεια της φυσιολογικής λόρδωσης της αυχενικής μοίρας και στην ανάπτυξη κύφωσης. Η απώλεια της φυσιολογικής αυχενικής λόρδωσης και η πιθανή ανάπτυξη κύφωσης επιδεινώνουν τη φόρτιση των σπονδυλικών δομών και εντείνουν τη συμπίεση του νωτιαίου μυελού, ιδιαίτερα σε δυναμικές κινήσεις κάμψης και έκτασης.
Από την στένωση του νωτιαίου μυελού, διαταράσσεται η αιμάτωσή του και έτσι προκύπτει η αυχενική μυελοπάθεια, δηλαδή λειτουργική και δομική βλάβη του ίδιου του νωτιαίου μυελού.
Σε προχωρημένα στάδια, οι αλλοιώσεις αυτές μπορεί να φαίνονται ξεκάθαρα και απεικονιστικά, κυρίως στη μαγνητική τομογραφία, με χαρακτηριστικά ευρήματα, όπως το ενδομυελικό σήμα το οποίο υποδηλώνει χρόνια βλάβη και έχει άμεση συσχέτιση με τη βαρύτητα της νευρολογικής εικόνας και την πρόγνωση του ασθενούς.
Αυχενική Μυελοπάθεια
Αιτίες
Οι αιτίες που ενοχοποιούνται για την πρόκληση της αυχενικής μυελοπάθειας, είναι:
1. Εκφυλιστική στένωση
Η εκφυλιστική στένωση του σπονδυλικού σωλήνα αποτελεί την πιο συχνή αιτία αυχενικής μυελοπάθειας και σχετίζεται άμεσα με τη γήρανση της σπονδυλικής στήλης. Με την πάροδο του χρόνου, οι μεσοσπονδύλιοι δίσκοι αφυδατώνονται και χάνουν το ύψος τους ενώ ,παράλληλα, αναπτύσσονται οστεόφυτα και παρατηρείται πάχυνση των συνδέσμων. Οι αλλοιώσεις αυτές οδηγούν σε στένωση και χρόνια συμπίεση του νωτιαίου μυελού.
2. Κήλη μεσοσπονδύλιου δίσκου
Η δισκοκήλη μπορεί να προκαλέσει οξεία ή χρόνια πίεση στον νωτιαίο μυελό, ανάλογα με το μέγεθος και την εντόπισή της. Σε ασθενείς με μεγάλες ή κεντρικές κήλες, η συμπίεση του μυελού μπορεί να είναι έντονη και να οδηγήσει σε ταχεία εμφάνιση νευρολογικών συμπτωμάτων.
3. Σπονδύλωση
Η σπονδύλωση είναι μία εκφυλιστική πάθηση, η οποία περιλαμβάνει ένα σύνολο αλλοιώσεων, όπως ο σχηματισμός οστεοφύτων, η εκφύλιση των δίσκων και η υπερτροφία των αρθρικών επιφανειών. Οι αλλοιώσεις αυτές μεταβάλλουν τη φυσιολογική μορφή της σπονδυλικής στήλης και συμβάλλουν στη στένωση του σπονδυλικού σωλήνα και των μεσοσπονδύλιων τρημάτων. Η χρόνια πίεση που ασκείται στον νωτιαίο μυελό, στο πλαίσιο της σπονδύλωσης, αποτελεί βασικό παράγοντα ανάπτυξης αυχενικής μυελοπάθειας.
4. Συγγενής στένωση
Σε κάποιους ανθρώπους, ο σπονδυλικός σωλήνας μπορεί να είναι εκ γενετής πιο στενός από το φυσιολογικό. Η συγγενής στένωση δεν προκαλεί πάντα συμπτώματα από μόνη της, ,ωστόσο, μειώνει τα περιθώρια ασφαλούς απόστασης από τον νωτιαίο μυελό. Έτσι, ακόμη και ήπιες εκφυλιστικές αλλοιώσεις ή μικρού βαθμού δισκοκήλες μπορεί να οδηγήσουν σε πρώιμη εμφάνιση αυχενικής μυελοπάθειας. Η κατηγορία αυτή ασθενών έχει φανεί πως εμφανίζει συμπτώματα σε μικρότερη ηλικία σε σχέση με τον γενικό πληθυσμό.
5. Ρευματοειδής αρθρίτιδα
Η ρευματοειδής αρθρίτιδα αποτελεί μία αυτοάνοση νόσο που μπορεί να επηρεάσει και την αυχενική μοίρα της σπονδυλικής στήλης. Η χρόνια φλεγμονή προκαλεί βλάβη των αρθρικών δομών και χαλάρωση των συνδέσμων. Αυτό μπορεί να έχει ως αποτέλεσμα την εμφάνιση αστάθειας, τη μετατόπιση των σπονδύλων και ,κατά συνέπεια, τη συμπίεση του νωτιαίου μυελού. Η αυχενική μυελοπάθεια, σε αυτή την περίπτωση, μπορεί να εμφανιστεί αιφνίδια και να έχει ταχύτερη εξέλιξη, απαιτώντας άμεση ιατρική αξιολόγηση.
Αυχενική Μυελοπάθεια
Συμπτώματα
Τα συμπτώματα της αυχενικής μυελοπάθειας εισβάλουν αρχικά ύπουλα και ομαλά και σταδιακά, μέσα σε ένα διάστημα πολλών μηνών ή ετών, κορυφώνονται. Η βραδεία εξέλιξη οφείλεται στη χρόνια και προοδευτική συμπίεση του νωτιαίου μυελού που συντελείται και η οποία επηρεάζει σταδιακά τα νεύρα προκαλώντας νευρολογικές διαταραχές.
Είναι τα εξής:
-
1. Δυσκαμψία αυχένα και διάχυτους πόνους στα ανω και κάτω άκρα.
Η δυσκαμψία της αυχενικής μοίρας είναι ένα από τα πρώιμα συμπτώματα ενώ ο πόνος μπορεί να είναι τοπικός ή να αντανακλά στα άνω άκρα. Πολλές φορές περιγράφεται από τους ασθενείς ως διάχυτη δυσφορία στα κάτω άκρα. Η παραπάνω συμπτωματολογία μπορεί να συνυπάρχει με την αυχενική δισκοπάθεια ή τη σπονδύλωση και μπορεί να προηγειται των καθαρά νευρολογικών εκδηλώσεων.
-
2. Μουδιάσματα και αδυναμία στα άνω άκρα
Ο ασθενής αδυνατεί να εκτελέσει εργασίες που απαιτούν λεπτές κινήσεις και συντονισμό, όπως είναι το κούμπωμα ενός πουκαμίσου. Η διαταραχή στα άνω άκρα αποτελεί χαρακτηριστικό εύρημα της μυελοπάθειας. Οι ασθενείς αναφέρουν μυρμηγκιάσματα και προοδευτική απώλεια λειτουργικότητας.
-
3. Σπαστικότητα στα πόδια με διαταραχές στην βάδιση και την ισορροπία
Ο ασθενής εμφανίζει ασταθή, βαριά και ευρεία βάση βάδισης, καθώς και μειωμένο έλεγχο ισορροπίας. Οι διαταραχές αυτές αποτελούν ενδείξεις συμμετοχής του νωτιαίου μυελού και διαφοροποιούν την αυχενική μυελοπάθεια από απλές ριζοπάθειες.
-
4. Διαταραχές στο έντερο και την κύστη
Σε προχωρημένα στάδια της αυχενικής μυελοπάθειας, η συμπίεση του νωτιαίου μυελού επηρεάζει και τις αυτόνομες νευρικές οδούς που ρυθμίζουν τη λειτουργία της ουροδόχου κύστης και του εντέρου. Ο ασθενής θα έχει επιτακτική ούρηση, ακράτεια ή δυσκολία στην ούρηση, αλλά και διαταραχές της λειτουργίας του εντέρου. Τα συμπτώματα υποδηλώνουν σημαντική νευρολογική επιβάρυνση και απαιτούν άμεση ιατρική εκτίμηση.
-
5. Σεξουαλική δυσλειτουργία
Η σεξουαλική δυσλειτουργία είναι ένα λιγότερο συχνό αλλά κλινικά σημαντικό σύμπτωμα, το οποίο σχετίζεται με διαταραχή των αυτόνομων νευρικών οδών του νωτιαίου μυελού. Μπορεί να εκδηλωθεί ως μειωμένη libido, διαταραχές στύσης στους άνδρες ή μειωμένη διάθεση στις γυναίκες. Η παρουσία τέτοιων συμπτωμάτων δείχνει προχωρημένο στάδιο μυελοπάθειας.
Αυχενική Μυελοπάθεια
Διάγνωση
Ο ορθοπεδικός θα προτείνει μαγνητική τομογραφία της αυχενικής μοίρας, η οποία θεωρείται η πιο ακριβής εξέταση για τη διάγνωση του συνδρόμου.
Η μαγνητική τομογραφία παρέχει υψηλής ευκρίνειας εικόνες των μαλακών μορίων, των μεσοσπονδύλιων δίσκων, των συνδέσμων και του ίδιου του νωτιαίου μυελού για την ακριβή εκτίμηση του βαθμού στένωσης του σπονδυλικού σωλήνα και της πίεσης που ασκείται στον μυελό.
Παράλληλα, μπορεί να αναδείξει αλλοιώσεις και να συμβάλλει στον καθορισμό της εντόπισης της βλάβης (πρόσθια ή οπίσθια συμπίεση), στον αριθμό των επιπέδων που πάσχουν και στον σχεδιασμό της κατάλληλης χειρουργικής αντιμετώπισης.
Κάποιες φορές, ο απεικονιστικός έλεγχος μπορεί να συμπληρωθεί και με αξονική τομογραφία, όταν ο ιατρός κρίνει πως απαιτείται λεπτομερής αξιολόγηση των οστικών δομών, των οστεοφύτων ή της ανατομίας των σπονδύλων.
Οι απλές ακτινογραφίες της αυχενικής μοίρας, σε όρθια θέση και δυναμικές λήψεις μπορούν να δείξουν πιθανή αστάθεια ή διαταραχή της φυσιολογικής ευθυγράμμισης της σπονδυλικής στήλης.
Η διάγνωση όμως δεν βασίζεται αποκλειστικά και μόνο στις απεικονιστικές εξετάσεις. Η κλινική εξέταση από έμπειρο χειρουργό σπονδυλικής στήλης παραμένει εξαιρετικά απαραίτητη, καθώς θα αξιολογήσει νευρολογικά στοιχεία, όπως η μυϊκή ισχύς, τα αντανακλαστικά, η αισθητικότητα και η βάδιση.
Αυχενική Μυελοπάθεια
Θεραπεία
Στην αυχενική μυελοπάθεια, αντιμετωπίζεται με χειρουργείο η αιτία που έχει προκαλέσει την αυχενική μυελοπάθεια, γι’ αυτό ο γιατρός πρέπει να κάνει σωστή διάγνωση. Οποιαδήποτε συντηρητική θεραπεία για την αυχενική μυελοπάθεια δεν είναι σε θέση να αναστείλει την εξέλιξη της πάθησης. Η επιλογή της κατάλληλης χειρουργικής μεθόδου καθορίζεται από την υποκείμενη αιτία της αυχενικής μυελοπάθειας.
Συνήθως, επιλέγονται διάφορες χειρουργικές τεχνικές, ανάλογα με την εντόπιση της βλάβης, τον αριθμό των επιπέδων που πάσχουν, τη μορφολογία της στένωσης και τη γενική κατάσταση του ασθενούς.
-
1. Η πρόσθια αυχενική δισκεκτομή ή σωματεκτομή και σπονδυλοδεσία (ACDF – ACCF)
Η συγκεκριμένη τεχνική εφαρμόζεται , όταν η πίεση στον νωτιαίο μυελό εντοπίζεται στο πρόσθιο τμήμα της σπονδυλικής στήλης, όπως συμβαίνει σε περιπτώσεις δισκοκήλης ή εκτεταμένης σπονδύλωσης. Μέσω της πρόσθιας προσπέλασης επιτυγχάνεται άμεση αποσυμπίεση του μυελού, με αφαίρεση των παθολογικών στοιχείων που προκαλούν πίεση και ταυτόχρονα αποκατάσταση της φυσιολογικής ευθυγράμμισης της αυχενικής μοίρας.
-
2. Η οπίσθια πεταλεκτομή και σπονδυλοδεσία
Η οπίσθια προσέγγιση προτιμάται σε πολυεπίπεδη στένωση, όπου η αποσυμπίεση επιτυγχάνεται έμμεσα μέσω της διεύρυνσης του σπονδυλικού σωλήνα. Η τεχνική, αυτή, βασίζεται στην αφαίρεση των οπίσθιων στοιχείων των σπονδύλων επιτρέποντας στον νωτιαίο μυελό να μετακινηθεί προς τα πίσω και να αποσυμφορηθεί.
-
3. Συνδυασμός των δύο πρώτων μεθόδων
Σε σύνθετα ή εκτεταμένα περιστατικά, όπου συνυπάρχουν πρόσθια και οπίσθια σημεία συμπίεσης, μπορεί να χρειαστεί συνδυασμένη χειρουργική προσέγγιση. Ο συνδυασμός των μεθόδων διευκολύνει την πλήρη αποσυμπίεση του νωτιαίου μυελού και την καλύτερη σταθεροποίηση της σπονδυλικής στήλης, κυρίως σε ασθενείς με σημαντική παραμόρφωση ή αστάθεια της σπονδυλικής στήλης.
-
4. Η πεταλοπλαστική (όταν θέλουμε να αποφύγουμε την σπονδυλοδεσία)
Η πεταλοπλαστική αντιμετωπίζει την εκτεταμένη σπονδυλική στένωση της αυχενικής μοίρας και την αυχενική μυελοπάθεια, κυρίως σε νεότερους ασθενείς.
Με τη συγκεκριμένη χειρουργική τεχνική επιτυγχάνεται αύξηση της διαμέτρου του σπονδυλικού σωλήνα και αποσυμπίεση του νωτιαίου μυελού για τη σταδιακή αποκατάσταση της αιμάτωσής του και τη βελτίωση της νευρικής λειτουργίας.
Είναι μια εξαιρετικά αποτελεσματικήμέθοδος, η οποία διατηρεί την κινητικότητα της αυχενικής μοίρας ,αφού δεν απαιτείται σπονδυλοδεσία, μειώνει τον κίνδυνο μετεγχειρητικής δυσκαμψίας και προσφέρει την ταχύτερη κινητοποίηση του ασθενούς. Παράλληλα, περιορίζει την καταπόνηση στα παρακείμενα επίπεδα της σπονδυλικής στήλης.
Πεταλοπλαστική
Η πεταλοπλαστική αποτελεί μία τεχνική, η οποία αντιμετωπίζει επιτυχώς την εκτεταμένη σπονδυλική στένωση της αυχενικής μοίρας και την αυχενική μυελοπάθεια κυρίως σε νεότερους ασθενείς.
Με την συγκεκριμένη τεχνική δημιουργείται ένας μηχανισμός «πόρτας» στο πίσω μέρος του σπονδυλικού σωλήνα και ανασηκώνονται 3 τουλάχιστον πέταλα όπως ακριβώς ανοίγουμε μια πόρτα. Με αυτόν τον τρόπο διανοίγεται ο σπονδυλικός σωλήνας δίνοντας χώρο στον νωτιαίο μυελό για να επαναιματωθεί.
Είναι μία έξυπνη τεχνική που διατηρεί την κινητικότητα του αυχένα (δεν είναι σπονδυλοδεσία), προσφέρει αποσυμφόρηση του νωτιαίου μυελού και ταυτόχρονα επιτρέπει την άμεση κινητοποίηση του ασθενούς.
Προσθια Αυχενική Δισκεκτομή ή Σωματεκτομή και Σπονδυλοδεσία
Όταν η αυχενική μυελοπάθεια οφείλεται σε εντοπισμένη σπονδύλωση, τότε επιλέγεται η μέθοδος της σωματεκτομής ή της πρόσθιας δισκεκτομής και σπονδυλοδεσίας. Στην επέμβαση αυτή αφαιρούνται όλα τα οστεόφυτα και οι δίσκοι που προκαλούν πίεση. Σε κάποιες περιπτώσεις για να γίνει εφικτό αυτό, ο χειρουργός προβαίνει σε αφαίρεση σχεδόν όλου του σπονδυλικού σώματος προκειμένου να γίνει ανακατασκευή της σπονδυλικής στήλης με ειδικούς κλωβούς και πλάκες που σταθεροποιούν την κατασκευή.
Η διαδικασία γίνεται με γενική αναισθησία και με τομή 3-5 εκατοστών, χρησιμοποιώντας ειδικό χειρουργικό μικροσκόπιο. Η εγχείρηση μπορεί να διαρκέσει από 1 έως και 3 ώρες ανάλογα με τον αριθμό των δίσκων ή των σπονδύλων που χρειάζονται επιδιόρθωση. Η νοσηλεία καθορίζεται από τον χειρουργό και συνήθως δεν ξεπερνά τις 2 ημέρες.
Οπίσθια πεταλεκτομή και σπονδυλοδεσία
Με την μέθοδο αυτή γίνεται προσπέλαση της σπονδυλικής στήλης από πίσω και αφαιρούνται όλα τα ανατομικά στοιχεία που πιέζουν τον νωτιαίο μυελό ώστε έμμεσα να αποσυμφορεθεί. Λόγω της αστάθειας που προκαλείται από την αφαίρεση των πετάλων, θα πρέπει ταυτόχρονα να διενεργείται και οπίσθια σταθεροποίηση (σπονδυλοδεσία), με τη χρήση κοχλιών και ράβδων για να διατηρηθεί η ευθυγράμμιση και η σταθερότητα της αυχενικής μοίρας.
Η τεχνική αυτή ενδείκνυται σε περιπτώσεις πολυεπίπεδης στένωσης ή όταν η πρόσθια προσπέλαση δεν είναι εφικτή και επαρκής.
Πρόγνωση & Εξέλιξη της νόσου
Η εξέλιξη της αυχενικής μυελοπάθειας εξαρτάται σε πολύ μεγάλο βαθμό από τον βαθμό συμπίεσης του νωτιαίου μυελού, τη διάρκεια των συμπτωμάτων και την έγκαιρη έναρξη της κατάλληλης θεραπείας.
Στα αρχικά στάδια, η νόσος μπορεί να εμφανίζει ήπια και διαλείπουσα συμπτωματολογία, ,ωστόσο, χωρίς την άμεση έναρξη θεραπείας, η πορεία είναι επιδεινούμενη. Η χρόνια πίεση στον νωτιαίο μυελό θα προκαλέσει σιγά σιγά σε νευρολογική επιβάρυνση, επιφέροντας επιδείνωση της κινητικότητας, της ισορροπίας και της λειτουργικότητας του ασθενούς.
Η χειρουργική αποσυμπίεση αποτελεί τον σημαντικότερο προγνωστικό παράγοντα. Όταν η παρέμβαση πραγματοποιείται σε πρώιμο στάδιο, πριν την εγκατάσταση μόνιμων νευρολογικών βλαβών, οι πιθανότητες βελτίωσης των συμπτωμάτων είναι σημαντικά αυξημένες. Αντίθετα, σε περιστατικά, όπου η συμπίεση είναι μακροχρόνια και έχει ήδη προκληθεί εκφύλιση του νωτιαίου μυελού, τότε η αποκατάσταση μπορεί να είναι μερική.
Είναι σημαντικό να τονιστεί ότι στόχος της χειρουργικής θεραπείας είναι η αναστολή της αυχενικής μυελοπάθειας και η αντιμετώπιση της πάθησης που την προκάλεσε.
